Γραμμή Σαρακλή - Σταυρού

Για να τροφοδοτείται το εκτεταμένο και συνεχώς μετακινούμενο αυτό μέτωπο, δεν επαρκούν οι υπάρχουσες σιδηροδρομικές γραμμές, γι’ αυτό και κατασκευάζονται συνεχώς νέες, συνήθως πλάτους 0,60 εκ. του μέτρου, πολλές από τις οποίες οδηγούσαν στο ¨πουθενά», ή διαφορετικά στο μέτωπο. Δεδομένου του ότι βάση των αποθηκευμένων εφοδίων ήταν η ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης, τρία πλοιάρια έκαναν καθημερινά τον γύρο της Χαλκιδικής για να μεταφέρουν εφόδια στο μικρό λιμάνι του Σταυρού, στον μυχό του κόλπου του Ορφανού ή Στρυμωνικού. Πέραν όμως των δυσκολιών που δημιουργούσαν οι συχνές στην περιοχή θαλασσοταραχές, ιδίως κατά την παράκαμψη του Αγίου Ορους, τα πλοιάρια αυτά ήταν ευάλωτα από τα Γερμανικά υποβρύχια. Πρόσθετη δε δυσκολία ήταν η έλλειψη πετρελαίου, απαραίτητου για την κίνησή τους. Ετσι, ο Διοικητής των Βρετανικών δυνάμεων, που ήταν διατεταγμένες σ’ αυτήν την πλευρά του μετώπου, εισηγήθηκε την κατασκευή μιάς σιδηροδρομικής γραμμής κανονικού πλάτους, από το Σαρακλί, κοντά στον Λαγκαδά, όπου έφταναν τα εφόδια οδικώς, ή και σιδηροδρομικώς με παρακαμπτήριο της γραμμής του «Ενωτικού Σιδηροδρόμου», στον Σταυρό.

Πολιτειακοί παράγοντες δημιουργίας δικτύου, συμβάσεις και θεσμικό χρονολόγιο: Δεν υπήρξαν πολιτειακοί παράγοντες που να έπαιξαν ρόλο στον πραγραμματισμό και την κατασκευή του δικτύου.

Νομικές υποστάσεις δικτύου: Η γραμμή ανήκε κατά κυριότητα στο Βρετανικό Δημόσιο, αλλά εξαγοράστηκε από το Ελληνικό Δημόσιο τον Μάϊο του 1920, το οποίο και την εξεχώρησε προς εκμετάλλευση στο συσταθέν, με τον ν. 2144/20, Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου «Σιδηρόδρομοι του Ελληνικού κράτους» (Σ.Ε.Κ.), που την εκμεταλλεύθηκε μέχρι την παύση της λειτουργίας της.

Σιδηροδρομικές και μη προσωπικότητες, θετικές ή όχι για μέσα σταθερής τροχιάς: Δεν υφίστανται.

Χρονολόγιο κατασκευαστικών εργασιών: Τον Οκτώβριο του 1917 ολοκληρώνονται οι μελέτες και στις 14 Νοεμβρίου του ιδίου έτους αρχίζουν οι εργασίες της κατασκευής. Η γραμμή παραδόθηκε στο τέλος Μαρτίου 1918. Τελικά, ελλείψει υλικού γραμμής, η γραμμή κατεσκευάσθη με πλάτος 0,60 εκ. του μέτρου και είχε μήκος 65.7 χιλιομέτρων.

Χρονολόγιο τμηματικών λειτουργιών δικτύου: Η λειτουργία του δικτύου, για στρατιωτικούς σκοπούς, άρχισε την 1η Απριλίου 1918. Οι Σ.Ε.Κ. άρχισαν την εκμετάλλευσή του τον Μάϊο του 1921. Την 16η Αυγούστου 1947 αναστέλλεται η εκμετάλλευσή του, χωρίς όμως να επαναλειτουργήσει μέχρι το 1955, οπότε και αποφασίζεται η αποξήλωσή του. Κατά την λειτουργία της γραμμής οι Σ.Ε.Κ. συνέδεαν τον σταθμό της Θεσσαλονίκης με το Σαρακλί με λεωφορειακή γραμμή, για να μετακινηθούν όσοι επιβάτες προέρχονταν από την Θεσσαλονίκη, ή έφθαναν εκεί με αμαξοστοιχίες του δικτύου τους.